İKİ AYLIK EDEBİYAT DERGİSİ

Tag archive

Atölye

İlk Dosyamız Yayında; “Hermann Broch”

Kategori:Edebiyat/hermann broch/inceleme yazar:

Dergimizin ilk dosya konuğu “Büyülenme” ve “Vergilius’un Ölümü” romanları üzerinden Hermann Broch. Dosyayı hazırlayan yazarlarımız Burcu EYÜBOĞLU ve Şule GÖKÇENAY DANE.

Yazarlarımıza çalışmaları sırasında gösterdikleri ilgi ve işbirliği için Onk Ajans’a ve İthaki Yayınları’na teşekkürlerimizle…

Sevgili Ahmet Cemal’i saygıyla, özlemle anıyoruz.

 

Hermann Broch “Büyülenme” – Burcu EYÜBOĞLU

Hermann Broch “Vergilius’un Ölümü” Şule GÖKÇENAY DANE

 

 

Özgür KAYIM ‘Zagon’

Kategori:deneme/Edebiyat/yazarlar yazar:

William Burroughs ve Cut Up Tekniği:

Beat Kuşağının en önemli temsilcilerinden William Burroughs’un;  Yumuşak Makine ile başlayıp, Patlamış Bilet ve Nova Ekspress’i devam eden üçlemesinin edebiyat dünyasında kendine has bir özelliği vardır. Üçleme Cut-Up ismi verilen ve tümüyle Burroughs’a has bir kolaj tekniğiyle yazılmıştır. Burroughs bu yöntemi, müzikten esinlenerek ortaya çıkarttığını söyler. Teyp bantlarının rastgele kesilip birbirlerine yapıştırılması müzik gruplarının kullandığı bir yöntemdir. Yazar da metinlerinde benzer bir teknik kullanarak; cümleleri ve düşünceleri kesip birbirlerine monte eder. Yazarın deyişiyle tekniğin amacı; çağrışım kalıplarını kırmaktır. Üçleme; deneysel edebiyat ve anti edebiyat olarak da tanımlanmıştır.

Jose Saramago ve Leyla Erbil İşaretleri:

Portekizli yazar, şair, oyun yazarı ve gazeteci Jose Saramago; eserlerinde nokta ve virgül dışında hiçbir imlaya yer vermemiştir. (Sadece ilk romanı Çatıdaki Pencere romanında bütün imla işaretlerini kullanmıştır, ama bu kitap onun onayı olmadan ölümünden sonra basılmış, kendisinin ise hayattayken basılmasına izin vermemiştir).  Saramogo; Economist Dergisi’ne yaptığı açıklamada bu seçimin sebebini şöyle açıklar: ‘‘ İmla; trafik ışıklarına benzer; eğer çok fazlalarsa yoldan uzaklaşmanıza yol açabilirler.’’

Birbirlerine benzer arayışlar, birbirinden farklı coğrafyalarda Saramago’yu, Leyla Erbil ile buluşturur. Leyla Erbil de imla işaretlerini kendine has biçimde kullanmıştır. Hatta kendi buluşu olan imla işaretlerini metnine dahil edebilecek kadar! Örneğin olmayan bir imlayı; virgüllü ünlemi kullanmıştır metninde. İmla işaretlerine müdahale ediyorsunuz saptamasına ise söyle cevap vermiştir: ‘‘ … tersine yetersiz imla işareti, gramer ve dil benim beynime müdahale ediyor.’’   

Fernando Pessoa ve Heteronym:

Edebiyat tarihinde sahte isimle yazan çok sayıda yazar vardır. Takma isim, mahlas, kalem adı, pseudonym ya da nom de plume gibi deyimler sıklıkla kullanılmıştır takma isim yerine. Portekizli yazar Fernando Pessoa ise mahlas kavramının anlamını genişleterek; edebiyat dünyasına heteronym kavramını kazandırmıştır. (Heteronym Latince’den birebir çevrildiğinde, öteki kişilik anlamına gelir). Pessoa, yazım hayatı boyunca seksene yakın heteronym kullanmıştır ve kullandığı her heteronym için özel olarak biyografiler yazmıştır. Yani Fernando Pessoa’nın eserleri dediğimizde, aklımıza kendisi tarafından yaratılmış pek çok hayali yazarın ortaya çıkardığı eserlerin toplamı gelir. Pessoa yarattığı tüm öteki kişilikleri; birbirinden bağımsız edebi akımlara bağlı, farklı siyasi ya da dini görüşleri sahip, farklı meslek gruplarına mensup kişiler olarak kurgulamıştır.

Metin Kaçan ve İlk Argo Anlatıcı:

Pek çok kaynak Türk Edebiyatı’nda argo dilin kullanımını Hüseyin Rahmi Gürpınar ile başlatır. Orhan Kemal, Kemal Ateş ve Latife Tekin’le sürdürülen kenar mahalle ve gecekondu olgusu ve dili, İlk kez Metin Kaçan’nın Ağır Roman’ıyla ise yeni bir boyut kazanır.2 Bu romanın yenilikçi tarafı, dilidir. Daha önce Türk Edebiyatı’nda otantik dil ve argo dil kullanılmıştır ama bu dil karakterlerin dilidir. Ağır Roman’da ise bu dil, ilk defa anlatıcının dili haline gelir.   Ağır Roman’da kullanılan dille ilgili Metin Kaçan ‘’Orada öyle bir yaşam varsa, bunu yadsımamak gerekir…’’  demiştir.

George Perec’in Kaybolan e’si:

Dünya edebiyatlarında ses ve ses grubu; harf ve harf grubu ihmal edilmesi üzerine oynanan oyunların geneline Lipogram denir. Lipogram tekniği ile yazılmış George Perec romanı Kayboluş ise bir yazım tekniğini kullanmanın ötesinde anlamlar içerir.

Polonya’dan Paris’e göçen iki işçinin çocuğudur, George Perec. Altı yaşına geldiğinde hem annesini hem de babasını İkinci Dünya Savaşı’nda kaybeder.  Eğer Freud’un  ‘’Yaşam, ilk altı yılın tekrarından ibarettir ’’ önermesi doğruysa, bu kayıp onun tüm yaşamını hep aynı yere döndürecek bir labirente dönüştürür. Her seferinde aynı yere, çocukluğunda yaşadığı kayıplara…

George Perec’in La Disparition (Kayboluş) romanı Kayboluş, alfabeden bir harf eksilterek yazılır yani Lipogram tekniğiyle. Romanda kullanılmayan e harfi, Fransızca’nın en fazla kullanılan harfidir. George Perec romanı neden ‘e’ harfini kullanmadan yazdığı sorusunu her seferinde ‘‘Çünkü benim ismim George Perec’’ diye cevaplasa da, belki de yazınsal bir protestonun detayları için, Nazi işgali sonrası Fransa’da ortadan kaybolanların yakınlarına  verilen ölüm kağıtlarına bakmak gerekir. Çünkü bu kağıtların üzerinde yazan ibare romanın ismiyle aynıdır: Acte De Disparition…3

Beşir Fuat ve İntiharın Kaydı:

Albert Camus; Sisifos Söyleni’nde intihar kavramı ile ilgili şöyle yazar: ‘‘ Böylesi bir eylem, yüreğin sessizliği içinde tıpkı büyük bir yapıt oluştururcasına hazırlanır. İnsanın kendisi de bilemez. Bir gün tetiği çeker ya da kendini atar.’’4 Çevirmen, gazeteci, fikir adamı Beşir Fuad ise Albert Camus’nun felsefi denemesinin yayımlanmasından yaklaşık otuz sene önce onun savını desteklercesine, bir mektup yazar arkadaşına ve planladığı intiharın detaylarını anlatır.  Osmanlı toplumunda nadir görülen bir yoldur, intiharı seçmek. Günümüze gelene kadar, daha da nadir görüleni ise intiharın kayıt altına alınmasıdır.

Cemil Meriç; Kırk Amber kitabında Beşir Fuat ile ilgili şu cümleleri kullanır:  ‘‘Kavgaya devam etti. Gönülle aklın, şiirle nesrin, imanla inkarın, Doğu ile Batı’nın kavgası. O yalçın irade, bu çılgın savaşa üç yıl dayanabildi. Hayalle gerçek arasındaki uçurum, maddecilikle doldurulamazdı. Naşını fırlattı uçuruma. Don Kişot’u kitaplar çıldırtmıştı. Beşir’i ise kitaplar öldürdü.’’5  Beşir Fuat’ın intihar mektubu, ise şu cümlelerle sonlanır: ‘‘Bundan tatlı bir ölüm tasavvur edemiyorum. Kan aksın diye hiddetle kolumu kaldırdım. Baygınlık gelmeye başladı.’’ 

*Zagon (Arg.): Yol, yöntem, kural.

Kaynakça:

1.Owiklit.com/  Top 10 Writers Who İgnored The Basic Rules Of Punctuation

2.Cervates’in Yeğeni Metin Kaçan Üzerine Yazılar (Everest Yayınları)

  1. K Dergi (Aralık 2007)
  2. Albert Camus Sisifos Söyleni (Can Yayınları)
  3. Cemil Meriç Kırk Amber Cilt 1 (İletişim Yayınları)

 

Özgür KAYIM

 

 

 

 

 

Git Yukarı